تلاشها و به پاخاستن دکتر مصدق برای پاسداری از استقلال ایران، این بار در برابر نقشه کمیسیون متفقین

۱۹ دی ۱۳۲۴؛ خبر مربوط به کمیسیون سه جانبه برای رسیدگی به مسائل ایران، برای نخستین بار در تاریخ۱۵ دی ۱۳۲۴ از رادیو بی بی سی پخش شد. متن پیشنهاد کمیسیون سه جانبه حاکی از مداخله آشکارسه دولت شوروی، آمریکا و بریتانیا در امور داخلی ایران بود. مصدق قصد داشت در اولین جلسه مجلس که قرار بود روز ۱۶ دی تشکیل شود، موضوع را مطرح کند، ولی در آن روز و روز۱۸ دى، جلسه مجلس شورای ملى به علت عدم حضور جمعى از نمایندگان تشکیل نشد. لذا نماینده اول تهران عصر روز سه‌شنبه بیانیه زیر را منتشر کرد.
«اى مردم، اى کسانى که من نمایندگی شما را قبول کرده و می خواهم براى شما جانفشانی کنم؛ بدانید و آگاه باشد که دو جلسه است می خواهم نظریات خود را در خصوص عملیات سیاسی و اقتصادی این دولت که می خواهد شما را به اسارت بیگانگان قرار بدهد در مجلس بیاناتی کنم، برای اینکه اظهاراتی نشود، مجلس شورای ملى تعطیل شده است. دکتر مصدق.»
با انتشار این بیانیه، شب بعد (١٩ دیماه) جلسه فوق العاده مجلس شورای ملى تشکیل گردید. در این جلسه دکتر مصدق، طى بیانات مشروحى، پیشنهاد انگلستان و آمریکا را در تشکیل کمیسیون سه‌جانبه، نقشه شومى علیه استقلال و تمامیت ایران دانست. وى روش دولت حکیمى را در مکتوم نگاه داشتن خبر پیشنهاد کمیسیون سه‌جانبه، مورد انتقاد قرارداد بخش‌هایی از سخنان مصدق به شرح زیراست:
«… انتشار این خبر، مرا وادار نمود که نسبت به پیشنهادی که سفراى کبار نموده اند عقاید خود را واضح و روشن عرض کنم؛ ملت ایران باید اخبار مربوط به سیاست مملکت را از رادیوی بیگانه بشنود. وزارت خارجه، نقشه هاى شومى که بر علیه مصالح و استقلال ایران ترسیم شده، حتى از نمایندگان مکتوم می‌کند. (تصدیق نمایندگان) تا پریشب من از مضمون پیشنهادی که رادیو لندن خبر داد.، مطلع نشدم و پس از استحضار گفتم: صد رحمت به قرارداد وثوق الدوله (تصدیق نمایندگان) زیرا قرارداد مذبور، ایران را تحت ولایت انگلیس می‌گذاشت […] ولى این ییشنهاد، قرارداد ١٩٠٧ را به صورت دیگری تجدید می نماید.(تصدیق نمایندگان) واى به وقتی که اختیار قانون‌گذاری مملکت تحت نفوذ و اختیار سه دولت واقع شود. کدام وزیر خارجه باهوشى است که برای چنین دولتی قائل به استقلال شود؟…»
مخالفت دکتر مصدق و اکثریت نمایندگان مجلس که مورد پشتیبانی گسترده روشنفکران و قشرهای جامعه قرار گرفت، توأم با عدم تمایل شوروی به پیشنهاد کمیسیون سه جانبه، موقعیت حکیمی را متزلزل کرده بود. کوشش‌های او با پیشنهاد اعزام وزیر خارجه‌اش به مسکو و اعلام آمادگى خود برای مذاکرات مستقیم با شوروی‌ها٠ در روزهاى آخر دى ماه ١٣٢۴ به علت عدم تمایل مسکو، به شکست انجامید.سرانجام حکیمی پس از ارجاع شکایت ایران به سازمان ملل در مورد خودداری شوروی از تخلیه خاک ایران(۲۹ دی) در اول بهمن ۱۳۲۴ پس از ۷۶ روز حکومت کناره گیری کرد.
مصدق؛ سالهای مبارزه و مقاومت- سرهنگ غلامرضا نجاتی-جلد نخست- ص ۱۰۱-۱۰۵

تهیه و تنظیم: کیوان ایراندوست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.