کلیسای وانک اصفهان و مدارای دینی در ایران

سال نو مسیحی بر تمامی مسیحیان خجسته باد!

کلیسا های ایران که از دوران قدیم بازمانده اند ،فارغ از جلوه زیبای هنر معماری ایرانی ،دارای پیام مهمی هستند.
آزادی دینی که همواره بخش جدایی نا پذیر سیاست حاکمان قدیم ایران بوده است.

کافی است فرمانهای صادر شده از سوی شاه تهماسب ، شاه عباس ، شاه سلیمان ، نادر شاه ، کریم خان ، فتح علی شاه ،تاصرالدین شاه و امیر کبیر و حتی شاه سلطان حسین را بنگرید که چگونه بر آزادی دینی و حق تجارت مسیحیان و به ویژه ارامنه تاکید داشته اند.

آنهم در زمانه ای که در اروپای سده شانزدهم کمترین نشانی از آزادی ادیان برای مسلمانان و کلیمیان و حتی فرقه های دیگر مسیحی در کشورهایی چون ایتالیا ، اسپانیا ، پرتقال و هلند وجود نداشت . تاریخ اروپا در آن سالها آکنده از سختی ها و کشتار دگر اندیشان دینی است.درحالیکه آزار و سخت گیری نسبت به اقلیت های دینی در ایران آن سالها اگر هم بوده در قیاس با کشورهای اروپایی بسیارمحدود تر بوده است.

اهمیت تاجران ارمنی را می‌توان در فرمان پادشاهان در خصوص آنها در موزه کلیسای وانک دید:
“از تجار ارمنی حقوق گمرکی اضافه مطالبه نشود” (فرمان نادر شاه افشار در سال ۱۱۵۴ه. ق)، “به اختلافات بازرگانان ارمنی بدون واسط وکلا رسیدگی شود”(فرمان شاه سلطان حسین در سال ۱۱۱۹ ه. ق).
“خواجه” که با نام برخی از ثروتمندان و تاجران ارمنی چون خواجه نظر، خواجه پطروس و … همراه شده در اصل واژه ای فارسی است که در ادبیات و متون ارمنی راه یافته و با دادن سمت کلانتر آنها را به عرصه سیاست هم وارد کرده است.

در عصر صفوی کلانتر یکی از بالاترین مقامات سیاسی بود که چند تن از تجار ارامنه این نام را گرفتند و شاه عباس بززگ از آنها در مناسبات سیاسی و اقتصادی خود با کشورهای اروپایی استفاده می‌کرد .زیرا این تاجران در سفرها صرفه جویی می‌کردند و با اروپاییان هم کیش بودند و برخی زبانهای اروپایی را به نیکی می دانستند.

هیئت‌ها و سفیران هم وقتی به ایران می‌آمدند در منزل تاجران ارمنی با ظروف و وسایل گران قیمت پذیرایی می‌شدند.

باور کنیم که به شهادت همان مورخان اروپایی ایران عهد صفوی با وجود برخی سیاست های ویژه دینی و مذهبی که ریشه در کشور داری داشت ،سیاست بسیار متساهلانه ای در امور دینی در مقایسه با تمامی کشور های اروپایی وحتی عثمانی داشت.
یکی از این جلوه ها سالهاست در اصفهان زیباست .

کلیسای وانک اصفهان با معماری در خور تحسین و منحصر به فرد ایرانی که از سال ۱۶۰۶ میلادی پابرجاست و در قیاس با دیگر آثار بازمانده از دوره صفوی کمتر آسیب دیده است.
افشین جعفرزاده
۱۱ دی ۱۳۹۷
ژانویه ۲۰۱۹

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.