پیوند نا مبارک شاه با ایت الله قمی

ایت الله سید حسین قمی از روحانیون شناخته شده اواخر سلطنت پهلوی بود. نام او باواقعه مسجد گوهرشاد گره خورده است. یکی از دلایل براشفتن مردم و وقوع ان قیام خونین، خبربازداشت و حصر اخوند قمی در تهران پس از زیارت شاه عبدالعظیم در شهر ری بود. او چندی قبل بالای منبر چنین نطق کرده و عملا حکم جهاد داده بود:

“به عقیده من اگر پیشرفت این جلوگیرى از خلاف مذهب، منوط به کشته شدن ۱۰هزار نفر که رأس آنها حسین قمى است باشد، ارزش دارد. پس ازفاجعه مسجد گوهرشاد رضاشاه وی را به تبعید در عراق فرستاد تا دیگر عوام را تحریک نکند.”

نقد به خودکامگی و حکومت استبدادی رضا شاه را اگر کنار بگذاریم وی حقیقتا کارهای نیکی در منزوی ساختن ملایان انجام داد و بطور قطع دست انها را از قضاوت و دخالت در سیاست تا حد زیادی کوتاه کرد. از جمله اقدامات او میتوان به ۱-ایجاد دادگستری عرفی و خارج ساختن شرعیات از قانون و تعویض قضات عرفی با ملایان. ۲-نظام وظیفه اجباری برای روحانیون. ۳-جایگزینی محضرهای رسمی به جای محضرهای شرعی برای منزوی ساختن و طرد روحانیون.۴-نظام وظیفه اجباری برای روحانیون.۵-کوتاه کردن دست اخوندها از اوقاف که منبع مهم درامد انها بود و مهمترین انها ممنوعیت عزاداری و دسته جات برای عزاداری و سوگواری امام حسین که عملا دکان اخوند را تخته کرده بود!

اما محمدرضا شاه تمام رشته های پدر قدر قدرت خود را پنبه کرد و چنان احترامی به دستگاه روحانیت می گذاشت که برای انان حقوق مقرری ماهیانه از محل دربار شاهنشاهی تعیین کرد تا مبادا علمای اسلام دستشان تنگ باشد! او در اغاز سلطنت سعی داشت پادشاهی مشروطه باشد وراه و روش پدرش را نفی میکرد. در این راه “اشتی با روحانیت” بجای اشتی با ملت را برگزید و در اولین قدم اخوند قمی را دعوت به وطن کرد تا تبعید ۸ساله وی پایان یابد. اما اخوند قمی شروطی را لازمه اشتی خود با حکومت پهلوی و بازگشت به ایران گذاشت که بدین شرح است.

جناب اقای نخست وزیر {سهیلی}

مهماتی که از اعلیحضرت همایونی توسط جناب استاندار راجع به مصالح عامه تقاضا شده تا به حال جوابی نرسیده!! لذا ثانیا تذکر داده شود.

۱-صدور اعلامیه رسمی به جمیع کشور که احدی حق منع نداشته باشد از زنهایی که باحجاب هستند.

۲-ارجاع جمیع موقوفات ،خاصه اوقاف مدارس دینیه، به مصارف مقرر ان.

۳-دستورات دینی از برای مدارس جدیده که دروس شرعیه داشته و نماز در مدرسه بخوانند و مختلط از پسر و دختر نباشد.

۴- ورود دولت در مذاکره با دولت سعودیه راجع به استجازه بنا بقاع مطهره بقیع که از طرف اینجانب اقدام شود.

اجرای این مقاصد مهمه را در اسرع وقت منتظرم

طباطبایی قمی.

حضرت اقای ایت الله قمی در جواب تلگرافی که از مشهد مقدس مخابره فرموده بودید، محترما زحمت می دهد: تلگراف درهیات وزیران مطرح و تصویب دولت به شرح زیر اشعار می شود:

۱- انچه راجع به زنان تذکر فرموده اند، دولت این نظریه را تامین نموده است ودستور داده شده که معترض نشوند.

۲-در موضوع ارجاع موقوفات، خاصه اوقاف مدارس دینیه از چند ماه قبل دولت تصمیم گرفته است و بر طبق قانون اوقاف و مفاد ان وقف نامه هاعمل نماید و این تصمیم دولت نیز تعقیب خواهد شد.

۳- درباب تدریس شرعیات و عمل به اداب دینی برنامه های اموزشی با نظر یک نفر مجتهد جامع الشرایط چنانکه در قانون شورای عالی فرهنگ قید شده منظور خواهد شد.و راجع به مدارسی که عنوان مختلط دارند و در اول زمان ممکن، پسران از دختران تفکیک خواهند شد!!

۴- درباب تعمیر بقاع مطهره بقیع، به وزارت امور خارجه دستور موکد داده شده که اقدامات سابق خودشان را تعقیب و نتیجه بعدا به اطلاع خاطر شریف خواهد رسید.

نخست وزیر علی سهیلی بتاریخ ۱۲/۶/۱۳۲۲

و بدین شرح بود که ملایان دوباره عزت و قدرت از دست رفته خود و از همه مهمتر منابع درامد را باز ستاندند و این اغازی بر دخالت دین در سیاست شد که عاقبا این سیاست شوم منتهی به انقلال اسلامی شد. از ان تاریخ است که دروس شرعیه در مدارس ایران تدریس شده و ذهن دانش اموزان را مصموم ساخته و از اندیشیدن باز می دارد!

منابع: تلگراف شماره۹۱۹ به شماره قبض۲۲۲۶۴ از طباطبایی قمی و تلگراف شماره ۱۱۳۲۶ از علی سهیلی.

نیما عیسی پور

@bakhtare

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.